Login
16/01/2017 16:05:57

NASZA PROFIL W G+
BK PL X G+


Wspieraj膮 nas
FORD 艁贸d藕
BB Service
GeoExpert
MiK
Solaron
Wolfmoto

Aktualnie online
· Go禼i online: 1

· U縴tkownik體 online: 0

· 1cznie u縴tkownik體: 5
· Najnowszy u縴tkownik: TOMASZ_T

Polecamy
Opera - przegl膮darka stron www
Firefox - przegl膮darka stron www

FILM PROMOCYJNY BLUE KNIGHTS INTERNATIONAL
BK

Przet硊macz stron


Losowa Fotka

Odwiedzaj膮cy
Free counters!


Historia Policji w Polsce

Historia Policji w Polsce


Lata mi臋dzywojenne (1918 - 1939)

Dzi臋ki do艣wiadczeniu uzyskanemu w czasie s艂u偶by w Milicji Miejskiej funkcjonariusze mogli przygotowa膰 si臋 do obj臋cia stanowisk w policji polskiej. Taka sytuacja wyst膮pi艂a w 艁odzi, gdzie w 1918 roku po ust膮pieniu Niemc贸w zacz臋to tworzy膰 organy policyjne, opieraj膮c si臋 na miejscowej MM. Przyjmowano tak偶e policjant贸w niemieckich, a nawet funkcjonariuszy ochrany, kt贸rzy stanowili doskona艂ych fachowc贸w dla szkolenia nast臋pnych kandydat贸w. Podobny przebieg mia艂o organizowanie podstaw policji polskiej w Lublinie.

Natomiast w Krakowie w pierwszych dniach wrze艣nia 1918 roku Jerzy Grody艅ski przyst膮pi艂 do tworzenia organizacji o nazwie Milicja Obywatelska. Przekszta艂cono j膮 wkr贸tce w Ma艂opolsk膮 Stra偶 Obywatelsk膮, kierowan膮 przez in偶. Hausnera. Tak偶e Pa艅stwowa Komisja Likwidacyjna przyst膮pi艂a do tworzenia organ贸w policyjnych.

Z kolei w zaborze pruskim opr贸cz istniej膮cych dotychczas instytucji policyjnych, w dniu 13 listopada 1918 roku powo艂ano Stra偶 Obywatelsk膮. Jej celem by艂a obrona interes贸w ludno艣ci polskiej oraz ochrona porz膮dku. Na czele Stra偶y w Poznaniu stali: Julian Lange oraz Karol Rzepecki. Po wybuchu powstania wielkopolskiego funkcjonariusze Stra偶y w艂膮czyli si臋 do walki i weszli w sk艂ad Stra偶y Ludowej, podleg艂ej Naczelnej Radzie Ludowej.

Nad bezpiecze艅stwem publicznym czuwa艂y te偶 jednostki 偶andarmerii (tzw. Polnische Wehrmacht). W Ma艂opolsce Zachodniej dzia艂a艂a polska 呕andarmeria Krajowa, a na ziemiach wschodnich - Wojskowa 呕andarmeria Polowa oraz w by艂ej Kongres贸wce - Lubelska 呕andarmeria Krajowa. W zaborze pruskim, w 艣rodowiskach pozamiejskich zorganizowano Polsk膮 呕andarmeri臋 Krajow膮.

Drugi rodzaj organizacji chroni膮cych porz膮dek i bezpiecze艅stwo tworzy艂y ugrupowania polityczne. Najwa偶niejsze z nich to: Stra偶 Bezpiecze艅stwa Publicznego w dyspozycji Narodowej Demokracji oraz Milicja Ludowa Polskiej Partii Socjalistycznej. Lubelska Rada Delegat贸w Robotniczych tworzy艂a Milicj臋 Ludow膮. Ponadto powsta艂y: Stra偶 Ludowa, Stra偶 Narodowa, Stra偶 Obywatelska, Stra偶 Policyjna Pa艅stwowa. Formacje te cz臋sto wyst臋powa艂y (nawet zbrojnie) w obronie interes贸w swoich partii i ugrupowa艅 politycznych. Instytucje policyjne tworzy艂a te偶 Tymczasowa Rada Stanu oraz Rada Regencyjna.

Ju偶 w pierwszych dniach niepodleg艂o艣ci - 5 grudnia 1918 roku J贸zef Pi艂sudski jako tymczasowy Naczelnik Pa艅stwa podpisa艂 dekret o "upa艅stwowieniu" Milicji Ludowej PPS. W my艣l artyku艂u 1 tego dokumentu, Milicja Ludowa mia艂a by膰 organizacj膮 o charakterze wojskowym, zale偶n膮 bezpo艣rednio od ministerstwa spraw wewn臋trznych, powo艂an膮 "dla ochrony i zapewnienia spokoju i bezpiecze艅stwa ludno艣ci miast i wsi oraz walki z wszelkimi przejawami bezw艂adu spo艂ecznego". Jednocze艣nie rozwi膮zano wszystkie ochotnicze i obywatelskie s艂u偶by porz膮dkowe. Komendzie G艂贸wnej Milicji Ludowej podlega艂y w terenie komendy okr臋gowe, a tym - powiatowe (obwodowe). Najni偶szy szczebel stanowi艂y posterunki Milicji Ludowej. W dniu 15 grudnia 1918 roku zosta艂 powo艂any Komendant G艂贸wny Milicji - oficer Legion贸w - kpt. Ignacy Boerner.

W dniu 9 stycznia 1919 roku Naczelnik Pa艅stwa podpisa艂 dekret o organizacji Policji Komunalnej, opartej na jednostkach Milicji Miejskiej. By艂 to organ samorz膮du, maj膮cy za zadanie zapewnienie bezpiecze艅stwa publicznego oraz wykonywanie polece艅 w艂adz pa艅stwowych i samorz膮dowych. W艂adz臋 zwierzchni膮 nad t膮 formacj膮 przej膮艂 Wydzia艂 Policyjny MSW przekszta艂cony 20 stycznia 1919 roku w Naczeln膮 Inspekcj臋 Policji Komunalnej pod kierownictwem Mariana Borz臋ckiego. Milicj臋 Ludow膮 i Policj臋 Komunaln膮 podporz膮dkowano wkr贸tce jednej Komendzie G艂贸wnej.

Ju偶 na pocz膮tku 1919 roku w kr臋gach w艂adzy zrodzi艂a si臋 my艣l pilnego stworzenia jednolitej i og贸lnopa艅stwowej s艂u偶by policyjnej. Wed艂ug projektu ustawy przedstawionego Sejmowi 16 maja mia艂a to by膰 "Stra偶 Bezpiecze艅stwa". W dniu 17 czerwca 1919 roku rozwi膮zano sztuczny tw贸r organizacyjny, jakim by艂a Komenda G艂贸wna Policji Komunalnej i Milicji Ludowej. 24 lipca 1919 roku uchwalono ustaw臋 o Policji Pa艅stwowej. Wed艂ug ustawy Policja Pa艅stwowa mia艂a by膰 pa艅stwow膮 organizacj膮 s艂u偶by bezpiecze艅stwa, kt贸re j g艂贸wne zadanie stanowi艂a ochrona bezpiecze艅stwa, spokoju i porz膮dku publicznego. Mia艂a wi臋c odgrywa膰 w tej dziedzinie rol臋 organ贸w wykonawczych w艂adz pa艅stwowych (administracyjnych i samorz膮dowych). Organizacja policji zosta艂a dostosowana do podzia艂u s膮dowego kraju. W艂adz臋 naczeln膮 pe艂ni艂 komendant g艂贸wny, zale偶ny od ministra spraw wewn臋trznych. Na szczeblu wojew贸dztwa dzia艂a艂y komendy kr臋gowe, a powiatu - komendy powiatowe policji. Ponadto funkcjonowa艂y jednostki policyjne r贸wnorz臋dne komendom powiatowym w miastach wydzielonych. Najmniejszymi kom贸rkami by艂y komisariaty i posterunki. Wy偶szych funkcjonariuszy mianowa艂 minister spraw wewn臋trznych. a ni偶szych komendanci okr臋gowi.

Ustawa z 24 czerwca 1919 roku by艂a pocz膮tkowo tylko aktem formalnym. Jedynie na terenie Kr贸lestwa Polskiego podj臋to dzia艂ania maj膮ce na celu organizowanie terenowych jednostek PP, gdy偶 w艂adza centralna w Warszawie nie zd膮偶y艂a jeszcze podporz膮dkowa膰 wszystkich ziem polskich. W toku walk, plebiscyt贸w i powsta艅 kszta艂towa艂y si臋 nie tylko granice niepodleg艂ej Rzeczypospolitej, ale tak偶e zasi臋g dzia艂ania i struktury Policji Pa艅stwowej. 艁膮cznie do 1925 roku utworzono szesna艣cie komend okr臋gowych i Komend臋 G艂贸wn膮 Policji Wojew贸dztwa 艢l膮skiego. W 1927 roku dzia艂a艂y 273 komendy powiatowe.

Struktura Komendy G艂贸wnej PP przechodzi艂a wiele reorganizacji. Ostateczny model struktury organizacyjnej przyj臋ty zosta艂 w 1938 roku. W贸wczas w sk艂ad KG PP wchodzi艂o pi臋膰 wydzia艂贸w oraz inspekcja, samodzielny referat wojskowy i sekretariat. W sk艂ad wydzia艂贸w wchodzi艂y referaty:

  • Wydzia艂 I - Organizacyjno-Szkoleniowy (referaty: organizacyjny, wyszkolenia, wychowania fizycznego, og贸lny, kancelaria, dy偶urni Komendy G艂贸wnej, muzeum, biblioteka);

  • Wydzia艂 II - Gospodarczy (referaty: bud偶etowy, zakup贸w i zaopatrzenia intendenckiego, zaopatrzenia technicznego, gospodarczego oraz og贸lny);

  • Wydzia艂 III - Personalny (referaty: personalny spraw oficerskich i personalny spraw szeregowych i kandydat贸w kontraktowych, personalny urz臋dnik贸w i wo藕nych, emerytalny, dyscyplinarny i og贸lny);

  • Wydzia艂 IV - Centrala S艂u偶by 艢ledczej (referaty: spraw kryminalnych, rozpoznawczy, rejestracyjno-po艣cigowy, techniki 艣ledczej, policji kobiecej, spraw ps贸w s艂u偶bowych i og贸lny);

  • Wydzia艂 V - Dowodzenia Og贸lnego (referaty: taktyczny, specjalny i og贸lny).


Rol臋 centralnego odwodu si艂 policyjnych pe艂ni艂y: rezerwa szeregowych w 呕yrardowie, dywizjon konny w Warszawie oraz kompanie i szwadrony rezerw policyjnych umieszczone w poszczeg贸lnych okr臋gach policyjnych.

Na mocy reskryptu ministra spraw wewn臋trznych z dnia 14 lipca 1924 roku unormowano struktury szkolnictwa policyjnego. Wyr贸偶niono trzy jego zasadnicze etapy:

  • podstawowe szkolenie posterunkowych

  • szkolenie przodownik贸w

  • szkolenie wy偶szych funkcjonariuszy

Pierwszy z nich realizowany by艂 w ramach szk贸艂 dla posterunkowych, kt贸re jednocze艣nie stanowi艂y rezerwy policyjne okr臋g贸w. Czas jednego kursu ustalono na sze艣膰 tygodni. Szko艂y dla przodownik贸w kszta艂ci艂y funkcjonariuszy w trybie 5-miesi臋cznym. Natomiast szkolenie wy偶szych by艂o domen膮 G艂贸wnej Szko艂y Policyjnej w Warszawie.

Na pocz膮tku 1927 roku zamkni臋to szko艂y dla posterunkowych i przodownik贸w, a 9 marca 1927 roku zlikwidowano kompanie rezerwy szkolnej. W dniu 25 maja 1928 roku powo艂ano dwa rodzaje szk贸艂: szko艂臋 oficersk膮 Policji Pa艅stwowej w Warszawie oraz szko艂y dla szeregowych PP w 呕yrardowie, Sosnowcu i Mostach Wielkich. Wszystkie by艂y podporz膮dkowane bezpo艣rednio komendantowi g艂贸wnemu PP.

Nast臋pny etap w kszta艂towaniu nowoczesnego systemu szkolenia Policji Pa艅stwowej wyznaczy艂o ukazanie si臋 w dniu 24 czerwca 1931 roku przepis贸w o organizacji szk贸艂 PP. Wyr贸偶niono w nich kszta艂cenie: og贸lnopolicyjne i specjalne z zakresu s艂u偶by 艣ledczej. To pierwsze realizowano w szkole dla oficer贸w oraz w szko艂ach fachowych dla szeregowych. Natomiast w celu szkolenia policji kryminalnej powo艂ano do 偶ycia sta艂膮 艣ledcz膮 szko艂臋 fachow膮 dla szeregowych. Organem opiniodawczym w sprawach szkoleniowo wychowawczych przy komendancie g艂贸wnym policji by艂a Policyjna Komisja Szkolna.

W ca艂ym okresie mi臋dzywojennym obowi膮zywa艂a zasada apolityczno艣ci w dzia艂aniach Policji Pa艅stwowej: "Wszyscy funkcjonariusze PP bez wyj膮tku maj膮 zachowa膰 bezwzgl臋dn膮 obiektywno艣膰 pod wzgl臋dem politycznym. Policjantom wzbronione jest post臋powanie lub zachowanie si臋, kt贸re mog艂o wzbudzi膰 podejrzenie, 偶e dzia艂aj膮 na korzy艣膰 i szkod臋 tego lub innego ugrupowania politycznego, apolityczno艣膰 policjanta ma znajdowa膰 odzwierciedlenie nie tylko w jego wyst膮pieniach s艂u偶bowych, ale tak偶e w zachowaniu si臋 poza s艂u偶b膮". Jak wynika z powy偶szego cytatu poj臋cie "apolityczno艣ci" w Policji Pa艅stwowej rozumiano bardzo szeroko Funkcjonariusze nie mogli by膰 cz艂onkami legalnych, a tym bardziej nielegalnych partii politycznych. Nie wolno im by艂o r贸wnie偶 wst臋powa膰 do organizacji spo艂ecznych i kombatanckich. Pomimo tych ogranicze艅 Polic j Pa艅stwowa, a zw艂aszcza dzia艂 defensywy politycznej, by艂a zainteresowana r贸偶nymi przejawami 偶ycia publicznego i spo艂ecznego kraju. W zwi膮zku z tym jej dzia艂ania w spos贸b naturalny nabiera艂y charakteru politycznego.


Milicja Obywatelska (1944 – 1989)


Milicja Obywatelska zosta艂a powo艂ana w drugiej po艂owie 1944 roku, rozwi膮zano za艣 w pierwszej po艂owie 1990 roku. By艂a wi臋c najd艂u偶ej dzia艂aj膮c膮 polsk膮 formacj膮 policyjn膮. Dzia艂a艂a w kilku odmiennych okresach historycznych. Zaistnia艂a, gdy w Polsce trwa艂y jeszcze dzia艂ania wojenne, a Europ臋 mia艂a wkr贸tce podzieli膰 "偶elazna kurtyna". Zako艅czy艂a swoj膮 dzia艂alno艣膰, kiedy rewolucja znios艂a porz膮dek, kt贸rego Milicja Obywatelska by艂a jednym z gwarant贸w.

Przyj臋ty w dniu 27 lipca 1944 roku dekret "O ustanowieniu Milicji Obywatelskiej" postanawia艂, 偶e ka偶da rada narodowa, miejska czy gminna, powo艂uje MO do strze偶enia bezpiecze艅stwa i porz膮dku publicznego na terenie swego dzia艂ania, nast臋pnie za艣 sprawuje nad ni膮 nadz贸r pod wzgl臋dem gospodarczym i bud偶etowym oraz z punktu widzenia kontroli spo艂ecznej. Natomiast merytoryczn膮 podstaw臋 MO mia艂y stanowi膰 rozporz膮dzenia, zarz膮dzenia i instrukcje wydawane przez kierownika resortu bezpiecze艅stwa publicznego. Dekret ten nie wszed艂 w 偶ycie, gdy偶 dzia艂acze Centralnego Biura Komunist贸w Polskich, kt贸rzy przybyli do wyzwolonej cz臋艣ci Polski postanowili oprze膰 struktur臋 i zadania MO o wzorzec radziecki.

W jego miejsce PKWN przyj膮艂 7 pa藕dziernika 1944 roku dekret "O Milicji Obywatelskiej", kt贸ry stanowi艂, 偶e MO jest prawnopubliczn膮 formacj膮 s艂u偶by Bezpiecze艅stwa Publicznego, podlegaj膮c膮 kierownikowi Resortu Bezpiecze艅stwa Publicznego. MO zosta艂a wi臋c usytuowana w strukturze resortu bezpiecze艅stwa, instytucji, kt贸ra mia艂a odegra膰 g艂贸wn膮 rol臋 w zastraszeniu i zniewoleniu spo艂ecze艅stwa. Milicja, mimo 偶e jej terenowe jednostki w wi臋kszo艣ci realizowa艂y typowe zadania porz膮dkowe oraz dochodzenia i 艣cigania przest臋pstw, sta艂a si臋 immanentn膮 cz臋艣ci膮 totalitarnego aparatu w艂adzy.

Pocz膮tkowa autonomia MO wyra偶aj膮ca si臋 r贸wnorz臋dn膮 pozycj膮 komendant贸w MO i szef贸w Urz臋du Bezpiecze艅stwa Publicznego na szczeblu wojew贸dztwa i powiatu w czasach pierwszego komendanta g艂贸wnego gen. Franciszka J贸藕wiaka "Witolda" nie trwa艂a d艂ugo. Przeniesienie na grunt polski tezy Stalina o zaostrzaj膮cej si臋 walce klasowej wzmog艂a represje aparatu bezpiecze艅stwa. W艂adze uzna艂y, 偶e nawet pozorna autonomia b臋dzie przeszkadza膰 w osi膮gni臋ciu zamierzonych cel贸w. W zwi膮zku z tym Franciszek J贸藕wiak zosta艂 zwolniony z funkcji komendanta g艂贸wnego MO, a jego miejsce zaj膮艂 gen J贸zef Konarzewski. Minister Bezpiecze艅stwa Publicznego wyda艂 rozkaz nr 13 wed艂ug kt贸rego "dzia艂alno艣膰 organ贸w MO na wszystkich szczeblach zosta艂a zespolona i powi膮zana z prac膮 ca艂ego aparatu bezpiecze艅stwa". Komendanci MO na szczeblach wojew贸dzkich i powiatowych zostali zast臋pcami szef贸w urz臋d贸w bezpiecze艅stwa publicznego ds. milicji.

W dniu 7 grudnia 1954 roku zniesiono MBP, a w jego miejsce utworzono dwa organy: urz膮d Ministra Spraw Wewn臋trznych i Komitet do Spraw Bezpiecze艅stwa Publicznego przy Radzie Ministr贸w. Zgodnie z podzia艂em kompetencji minister spraw wewn臋trznych przej膮艂 mi臋dzy innymi zwierzchnictwo nad dzia艂alno艣ci膮 MO, natomiast sprawy bezpiecze艅stwa by艂y podporz膮dkowane Komitetowi. Odpowiednio rozdzielono te偶 aparat terenowy. Dekret z dni 7 grudnia 1954 roku akcentowa艂 te偶 potrzeb臋 kontroli rad narodowych nad dzia艂alno艣ci膮 MO. W tamtym okresie by艂o to symptomem tendencji, jakie zacz臋艂y wyst臋powa膰 w kr臋gach decyzyjnych pa艅stwa.

Prze艂om w roku 1956, kt贸ry przyni贸s艂 m.in. zniesienie znienawidzonego aparatu bezpiecze艅stwa wp艂yn膮艂 niekorzystnie na pozycj臋 Milicji Obywatelskiej. Pod koniec 1956 roku, po zaledwie dwuletniej separacji od aparatu bezpiecze艅stwa, zosta艂a ponownie zwi膮zana z nim instytucjonalnie. Przes膮dzi艂a o tym ustawa z dnia 13 listopada 1956 roku, kt贸rej moc膮 zlikwidowano Komitet do Spraw Bezpiecze艅stwa Publicznego przy Radzie Ministr贸w, a realizowane przeze艅 sprawy dotycz膮ce ustroju i interes贸w pa艅stwa w艂膮czono do zakresu dzia艂ania ministerstwa spraw wewn臋trznych, w terenie za艣 - wojew贸dzkich i powiatowych komend MO. Powi膮zano w ten spos贸b S艂u偶b臋 Bezpiecze艅stwa i Milicj臋 Obywatelsk膮. Tego rodzaju rozwi膮zanie by艂o dla milicji niew膮tpliw膮 pora偶k膮, utraci艂a bowiem szans臋 na zerwanie ze strukturami, kt贸re w przesz艂o艣ci wpl膮tywa艂y j膮 w konflikt z niemal ca艂ym spo艂ecze艅stwem. Co gorsze, o ile aparat bezpiecze艅stwa publicznego do 1954 roku by艂 hegemonem w relacjach z milicj膮, co by艂o dla niej swego rodzaju usprawiedliwieniem tyle po 1956 roku tym hegemonem sta艂a si臋 milicja, po kt贸rej os艂on膮 dzia艂a艂a S艂u偶ba Bezpiecze艅stwa. Konto MO by艂o obci膮偶one dzia艂alno艣ci膮 ca艂ego resortu.

Rozwi膮zania organizacyjne wprowadzone w listopadzie 1956 roku przetrwa艂y bez zasadniczych zmian a偶 do roku 1990. Jedynie w zwi膮zku z wej艣ciem w 偶ycie ustawy o dwustopniowej strukturze terenowych organ贸w w艂adzy i administracji (1 czerwca 1975 roku) zlikwidowano komendy powiatowe MO, zast膮pione przez komendy rejonowe- Natomiast w lipcu 1983 roku, w zwi膮zku z przyj臋ciem ustawy o urz臋dzie Ministra Spraw Wewn臋trznych i zakresie dzia艂ania podleg艂ych mu organ贸w, dotychczasowe wojew贸dzkie i rejonowe komendy MO przemianowano na wojew贸dzkie i rejonowe urz臋dy spraw wewn臋trznych. Identyfikowanie przez spo艂ecze艅stwo tych dw贸ch s艂u偶b jako ca艂o艣ci, w znacznym stopniu utrudnia艂o milicjantom wykonywanie ich zada艅.

Relacje milicja-spo艂ecze艅stwo dramatycznie pogorszy艂y si臋 w latach 1980-81. S艂u偶ba ta sta艂a si臋 wyra藕n膮 stron膮 w tocz膮cej si臋 walce politycznej. Znaczna cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa, jaka udzieli艂a poparcia powsta艂emu w贸wczas NSZZ "Solidarno艣膰" zacz臋艂a traktowa膰 milicj臋 jako zdeklarowanego przeciwnika. Jej funkcjonariusze byli poddani swoistemu ostracyzmowi spo艂ecznemu, co cz臋sto uniemo偶liwia艂o im wype艂nianie funkcji zawodowych. Poniewa偶 na sytuacj臋 t膮 na艂o偶y艂y si臋 pr贸by ratowania "艣wi臋tego spokoju" przez prze艂o偶onych kosztem szeregowych funkcjonariuszy, po jawi艂y si臋 pr贸by organizowania zwi膮zk贸w zawodowych oraz oddzielenia s艂u偶b MO i SB. Pierwsze spotkania organizacyjne w tym celu mia艂y miejsce w Katowicach Szopienicach w maju 1981 roku, a postulaty na nich g艂oszone spotka艂y si臋 z du偶ym poparciem 艣rodowiska milicyjnego. W dniu 25 maja 1981 roku funkcjonariusze z garnizonu krakowskiego powo艂ali Tymczasowy Komitet Za艂o偶ycielski Zwi膮zku Zawodowego Funkcjonariuszy MO. Z kolei 1 czerwca 1981 roku w gara偶ach Batalionu Patrolowo-Interwencyjnego Komendy Sto艂ecznej MO reprezentanci 37 garnizon贸w milicji zdecydowali o utworzeniu Og贸lnopolskiego Komitetu Za艂o偶ycielskiego Zwi膮zku Zawodowego Funkcjonariuszy MO. Opracowano projekt statutu i wniosek do S膮du Wojew贸dzkiego w Warszawie w sprawie rejestracji. W odpowiedzi na to kierownictwo resortu spraw wewn臋trznych powo艂a艂o rady funkcjonariuszy, kt贸re mia艂y wype艂nia膰 te same zadania co zwi膮zek. N臋kanie, a nawet zwalnianie ze s艂u偶by dzia艂aczy oraz odmowa rejestracji zwi膮zku przez S膮d Wojew贸dzki w Warszawie, umo偶liwi艂o pacyfikacji organizacji.

Dzia艂alno艣膰 zwi膮zkowa w Milicji Obywatelskiej nie mie艣ci艂a si臋 w wizji organ贸w jak膮 reprezentowa艂o kierownictwo pa艅stwa. Mia艂y one by膰 bezwzgl臋dnie lojalne i pos艂uszne, co wynika艂o z za艂o偶e艅 stanu wojennego. Od 13 grudnia 1981 roku resort spraw wewn臋trznych obok MON i Ministerstwa Sprawiedliwo艣ci uczestniczy艂 we wszystkich wa偶niejszych, wcze艣niej zaplanowanych operacjach, np. w ramach operacji "Jod艂a" internowano prawie 16 tysi臋cy os贸b, g艂贸wnie dzia艂aczy NSZZ "Solidarno艣膰", KPN, KSS-KOR. Fatalny wyd藕wi臋k mia艂a tragedia w kopalni "Wujek", gdzie 16 grudnia 1981 roku na skutek u偶ycia broni palnej zgin臋艂o 9 g贸rnik贸w, a 59 odnios艂o rany. Te zdarzenia postawi艂y mur mi臋dzy milicj膮 a znaczn膮 cz臋艣ci膮 spo艂ecze艅stwa, dla kt贸rej uciele艣nieniem wszelskiego z艂a sta艂y si臋 szczeg贸lnie Zmotoryzowanych Odwod贸w Milicji Obywatelskiej. W艂adze u偶ywa艂y tych jednostek do pacyfikacji demonstracji urz膮dzanych na znak sprzeciwu z okazji rocznic bliskich spo艂ecze艅stwu. Wszystko to prawi艂o, 偶e po powo艂aniu przez Sejm w dniu 24 sierpnia 1989 roku na stanowisko premiera Tadeusza Mazowieckiego i stworzenie pierwszego od ponad 40 lat niekomunistycznego rz膮du w Polsce, sprawa likwidacji milicji nie wzbudza艂a kontrowersji.


Policja (1989 – 1999)


Dylematy dotycz膮ce skali zmian w obr臋bie s艂u偶b porz膮dkowych zosta艂y rozstrzygni臋te 6 kwietnia 1990 roku, gdy Sejm przyj膮艂 tzw. pakiet ustaw policyjnych. Moc膮 jednej z nich zosta艂a zniesiona Milicja Obywatelska, a jej miejsce zaj臋艂a Policja. W ustawie o Policji przywr贸cono podstawow膮 zasad臋 dzia艂ania jej przedwojennej poprzedniczki - apolityczno艣膰 oraz filozofi臋 post臋powania, zak艂adaj膮c膮 wsp贸艂prac臋 ze spo艂ecze艅stwem, zamiast konfrontacji z nim. Ustawa wprowadza艂a nast臋puj膮ce rodzaje Policji:

policja kryminalna obejmuj膮ca s艂u偶b臋 dochodzeniowo-艣ledcz膮, operacyjno-rozpoznawcz膮, techniki kryminalistycznej i techniki operacyjnej,

policja ruchu drogowego i prewencji,

oddzia艂y prewencji i pododdzia艂y antyterrorystyczne,

policja specjalistyczna, w tym kolejowa, wodna i lotnicza,

policja lokalna.

Pierwszym komendantem g艂贸wnym Policji zosta艂 w dniu 10 maja 1990 roku p艂k Leszek Lamparski, a zast臋pcami: p艂k B. Strzelecki i p艂k J. Wydra. Dzie艅 p贸藕niej S膮d Wojew贸dzki w Warszawie wpisa艂 do rejestru zwi膮zk贸w zawodowych NSZZ Policjant贸w.

W czerwcu 1990 roku we wszystkich 49 wojew贸dztwach powo艂ano nowych komendant贸w Policji. W toku wewn臋trznej weryfikacji w 1990 roku odesz艂o ze s艂u偶by 3027 milicjant贸w. Poniewa偶 ze wzgl臋du na obawy o rozstrzygni臋cia emerytalne w nast臋pnych latach liczba funkcjonariuszy nie mala艂a, na pocz膮tku 1995 roku w szeregach Policji pojawi艂o si臋 oko艂o 50 tysi臋cy zupe艂nie nowych pracownik贸w wymagaj膮cych przynajmniej elementarnego przeszkolenia.

Rol膮 wiod膮c膮 w szkolnictwie policyjnym przyznano Wy偶szej Szkole Policyjnej w Szczytnie, ustanowione j rozporz膮dzeniem Rady Ministr贸w z dnia 10 wrze艣nia 1990 roku. Opr贸cz niej siec szkolnictwa policyjnego utworzy艂y powo艂ane r贸wnie偶 w drugiej po艂owie 1990 roku: Centrum Szkolenia policji w Legionowie, Szko艂a Policji w S艂upsku, Szko艂a Policji w Pile oraz terenowe o艣rodki szkolenia.

Od 6 stycznia 1999 zosta艂a utworzona Szko艂a Policji w Katowicach. Z kolei wzrost liczby starych i pojawienie si臋 nowych form przest臋pczo艣ci wymusi艂o na kierownictwie resortu utworzenie podobnych pion贸w w Policji, jakie funkcjonowa艂y w zachodniej Europie. By艂y to mi臋dzy innymi: Oddzia艂 do spraw Narkomanii i Innych Patologii Spo艂ecznych, Oddzia艂 ds. Przest臋pczo艣ci Aferowej, Krajowy Oddzia艂 "Interpolu" czy ostatnio Centralne Biuro 艢ledcze. Wa偶nym elementem jest pomoc policji zachodnioeuropejskiej zar贸wno ta dora藕na, wynikaj膮ca z bie偶膮cej wsp贸艂pracy, jak te偶 skutkuj膮ca d艂ugofalowymi przedsi臋wzi臋ciami, np.: Mi臋dzynarodowe Centrum Szkole艅 Specjalistycznych Policji (MCSSP) na terenie Centrum Szkolenia policji w Legionowie oraz 艢rodkowoeuropejska Akademia Policji, kt贸rej jednym ze wsp贸艂gospodarzy jest Wy偶sza Szko艂a Policji w Szczytnie.

W dniu 1 stycznia 1999 roku wraz z wprowadzeniem reformy administracyjnej kraju Policja zacz臋艂a funkcjonowa膰 w nowej strukturze organizacyjnej. Komendzie G艂贸wnej Policji podlega obecnie 16 komend wojew贸dzkich, (patrz linki) Komenda Sto艂eczna b臋d膮ca komend膮 miejsk膮, ale na prawach wojew贸dzkiej, 329 komend powiatowych i 2072 komisariaty.

Ponadto Policja przesta艂a by膰 w pe艂ni samodzieln膮 formacj膮 podleg艂膮 wy艂膮cznie komendzie g艂贸wnej Policji, a sta艂a si臋 cz臋艣ci膮 tzw. wojew贸dzkiej i powiatowej administracji zespolonej. To usytuowanie sprawia, 偶e samorz膮dy lokalne mog膮 stawia膰 Policji zadania w cz臋艣ci dotycz膮cej pracy prewencyjnej. Maj膮 te偶 mo偶liwo艣膰 zwi臋kszenia liczby policjant贸w na swoim terenie poprzez finansowanie etat贸w policyjnych Z nadzoru wojewod贸w i starost贸w wy艂膮czono: s艂u偶by zwalczania przest臋pczo艣ci zorganizowanej i narkotykowej, sprawy operacyjno-rozpoznawcze oraz dochodzeniowo-艣ledcze. W艂adze samorz膮dowe oceniaj膮 prac臋 jednostek Policji na danym terenie, ocen膮 pracy policjanta zajmuj膮 si臋 natomiast jego prze艂o偶eni.

Zmianom uleg艂 system doboru na stanowiska kierownicze, wprowadzaj膮cy drog臋 konkursu oraz proces permanentnego kszta艂cenia os贸b dowodz膮cych jednostkami Policji.

W 艣lad za zmianami w Ustawie zmienia艂a si臋 te偶 ca艂a Policja. Nast膮pi艂a w niej wyra藕na zmiana pokole艅. Istniej膮ce mimo wszystko u艂omno艣ci, widoczne w codziennej walce z przest臋pczo艣ci膮, powinny by膰 wyzwaniem dla Policji w rozpoczynaj膮cym si臋 XXI wieku.